Polska Platforma Uniwersytecka

Polska nauka, uczelnie, publicystyka, wiadomości akademickie, oferta współpracy dla firm i instytucji

Łukasz Razowski: Spod strzech na sale wykładowe

Kiedy na początku XX wieku polska inteligencja zachłysnęła się urokiem kultury ludowej, zwłaszcza góralskiej, nikt chyba nie śnił nawet, by to, co przez wieki powstawało na wsi, sto lat późnej trafiło na uniwersyteckie sale wykładowe. Na naszych oczach staje się bowiem rzecz niezwykle ciekawa – na uczelniach wykładany jest język, tradycja i kultura regionalna.

W poprzednim systemie gwara rugowana była z życia społeczeństwa. Język literacki ustawiony został w opozycji do języka regionalnego. Zmieniły się jednak czasy i zmieniło się podejście do zjawisk kulturowych. Język ludu nie tylko podbił literaturę, pojawił się też na uczelniach. Nie chodzi tu bowiem o szeroko pojęte studia regionalne polegające na ogólnym zgłębianiu zjawisk zachodzących w kulturze i społeczeństwie, czy też problemy związane z administracją samorządową. W kierunku zmian zachodzących w profilach studiów dotyczących tradycji ludowej coraz częściej zauważyć można  specjalizację.

W Nowym Targu miejscowa Podhalańska Państwowa  Wyższa Szkoła Zawodowa uruchamia właśnie studia podyplomowe „Dziedzictwo kulturowe Podtatrza”. Celem nauki na tym kierunku jest m.in. wyposażenie w kompetencje do prowadzenia zajęć regionalnych pozalekcyjnych nauczycieli oraz pozaszkolnych animatorów kultury, regionalistów. Ponadto studia te mają za zadanie przygotować np.  właścicieli gospodarstw agroturystycznych do promowania kultury regionalnej. Władze PPWSZ chcą położyć nacisk na  uświadomienie potrzeby kultywowania tradycji związanych z dziedzictwem kulturowym regionu oraz roli gwary jako wartości.

1

Wagę języka używanego w regionie dostrzegli też wykładowcy z Uniwersytetu Gdańskiego. Można się na nim zapisać na studia podyplomowe „Nauczanie języka kaszubskiego”. Przeznaczone są one dla osób legitymujących się dyplomem ukończenia studiów wyższych, posiadających przygotowanie pedagogiczne oraz znających jeden z dialektów kaszubskich, chcących podnieść swoje kwalifikacje językowe i zawodowe oraz uzyskać uprawnienia do nauczania języka kaszubskiego. Ponadto słuchacze mogą zdobyć rzetelną wiedzę kaszuboznawczą – o języku, historii, geografii, literaturze i folklorze regionu.

2

Również na Śląsku naukowcy nie zapominają o specyfice swego regionu. Na Uniwersytecie Śląskim pojawiły się interdyscyplinarne studia podyplomowe „Historia i tradycja regionu”. W tym jednak przypadku nauka o regionie traktowana jest w najszerszym zakresie. Celem studiów jest bowiem pogłębienie wiedzy o historii i współczesności kulturowej regionu, wykształcenie umiejętności analizy i interpretacji tekstów kultury związanych z regionem, a także zdobycie wiedzy o pozytywnych i negatywnych aspektach regionalizacji – na przykładzie śląsko-zagłębiowskim – w kontekstach globalizacyjnych.

Jednym słowem – kultura i tradycja ludowa spod strzech dotarła na sale wykładowe. Puka nieśmiało do drzwi Uniwersytetów. Przestała być obiektem  intrygującym naukowców – stała się ich narzędziem pracy.

Czy to dobrze?

Wraz z rozwojem kierunków poświęconych nauczaniu tradycji danego regionu można obawiać się zaszufladkowania zjawisk, które powinny być dynamiczne i zmienne (np. na Podhalu mieszkańcy każdej z wiosek używają „innej” gwary). Dopóki jednak są ludzie, którzy z dziada pradziada zakodowane mają, by dbać o żywy dorobek przodków, dopóty Uniwersytety nie przejmą ich roli, będąc raczej bankiem wiedzy, niż miejscami, gdzie  kreuje się zjawiska kultury regionalnej.

3

Pojawia się też pytanie o przyszłość podobnych kierunków. Kilka lat temu w Nowym Targu już próbowano wprowadzić studia dotyczące tradycji Podtatrza. Trwały jeden rok. Potem zabrakło chętnych. W tym roku władze PPWSZ po raz kolejny postanowiły zmierzyć się z tym kierunkiem. Tym razem udało się zebrać odpowiednią ilość słuchaczy. Jednak wnioski o przyszłość nauczania o tradycji regionów w salach wykładowych uczelni będzie można wysnuć dopiero za rok, podczas kolejnej rekrutacji. Wtedy okaże się, czy zapotrzebowanie na ten rodzaj wiedzy ma znamiona stałości, czy jest zjawiskiem, które będzie pojawiać się i znikać.

razowski

Dołącz do uniwersyteckiej społeczności Unirank!

UNIRANK.PL - platforma uniwersytecka © 2013 stat4u stat4u Frontier Theme